Παραμορφώσεις άκρου ποδός

Μετά την 4η δεκαετία της ζωής μας και όσο περνούν τα χρόνια δεν πρέπει να αποδίδουμε όλες τις διαταραχές της κίνησης μας στη μυϊκή αδυναμία, ή, τις αρθρίτιδες, αλλά και στις παραμορφώσεις του άκρου ποδός, που προκαλούν έντονη δυσχέρεια βάδισης. Όλοι μας ξέρουμε πόσο πόνο μπορεί να προκαλέσει ένας κάλος, ενώ η μακροχρόνια ανώμαλη βάδιση με το μη σωστά κατανεμημένο φορτίο επιφέρει αρθρίτιδες ποδοκνημικών, γονάτων ή και οσφυαλγία.

Έτσι, συμβαίνει συχνά να προσέρχονται στο ιατρείο άτομα που χρειάζεται να χειρουργηθούν στα γόνατα τους, αλλά μετά την εξέταση διαπιστώνονται σημαντικές παραμορφώσεις του άκρου ποδός, που είναι η αρχική αιτία. Τότε τίθεται το ερώτημα, ποιο χειρουργείο να προηγηθεί;

Σήμερα όμως το θέμα μας είναι πώς να παραμείνουμε νέοι. Έτσι τα προηγούμενα, που ανέφερα είναι καταστάσεις που θα έπρεπε, ήδη, να είχαν διορθωθεί εφόσον υπάρχει το πραγματικό ενδιαφέρον παράτασης της νεότητας.

Θα ήταν μήπως αρεστό σε μια κομψά ντυμένη γυναίκα όταν έρθει η στιγμή να φορέσει τα πέδιλα της να έχει ένα άσχημο πόδι, ή, να φορά παραμορφωμένα παπούτσια; Βέβαια το ίδιο ισχύει και για τον άνδρα έστω και σε μικρότερο βαθμό.

Με τον όρο παραμορφώσεις του άκρου ποδός, εννοούμε τις καταστάσεις, εκείνες που το σχήμα του ποδιού ξεφεύγει από το φυσιολογικό. Συνήθως, όσοι προσέρχονται στο ιατρό, είναι κυρίως λόγω του πόνου που δημιουργούν οι κάλοι κάτω από το πέλμα, οι κάλοι του μικρού, του 2ου και κατά κύριο λόγο του μεγάλου δακτύλου με την παθολογική κατάσταση, που κοινώς ονομάζεται «κότσι», λατινικά hallux valgus και ελληνικά βλαισός μέγας δάκτυλος.

Και συγκεκριμένα:
Ο κάλος του 5ου δακτύλου είναι ιδιαίτερα ενοχλητικός και συνήθως οφείλεται σε δάκτυλο μακρύτερο του φυσιολογικού ή σε βραχύτερο του φυσιολογικού τένοντα. Και στις δύο περιπτώσεις η χειρουργική διόρθωση είναι εύκολη, ενώ η ανακούφιση από τον πόνο πολλαπλάσια ευεργετική.

Όσον αφορά τους κάλους του πέλματος οφείλονται σε πτώση των κεφαλών των μεταταρσίων, και ο κάλος του 2ου δακτύλου σε μακρύτερο 2ο δάκτυλο. Συνήθως οι παραμορφώσεις αυτές δεν απαντώνται μεμονωμένες. Έχουν σαν αρχική αιτία ένα παραμελημένο κότσι και δημιουργούνται σιγά –σιγά.

Το κότσι, όπως αναφέρεται κοινώς, είναι η παραμόρφωση του μεγάλου δακτύλου. Στο έξω πλάι του εμφανίζεται εξόγκωμα, ενώ το δάκτυλο στρέφεται προς τα μικρά σχηματίζοντας γωνία με κορυφή το εξόγκωμα. Σε άλλες περιπτώσεις στρέφεται γύρω από τον άξονα του, η καταλαμβάνει θέση κάτω από το 2ο.

Το δέρμα του εξογκώματος, που προβάλλει είναι ερεθισμένο, κόκκινο ή συνυπάρχει υγρό. Η παραμόρφωση αυτή είναι η πιο συχνή στο πόδι και ίσως η συχνότερη ολόκληρου του μυοσκελετικού συστήματος. Σε ανθρώπινες φυλές, που κυκλοφορούν χωρίς παπούτσια το 1ο δάκτυλο συνήθως ευρίσκεται στην ευθεία φυσιολογική του θέση. Π.χ. Σε μελέτη κινέζων, που φορούν παπούτσια σε σύγκριση με αυτούς που δεν φορούν, η συχνότητα παραμόρφωσης είναι 15 φορές μεγαλύτερη.

Οι παραμορφώσεις αρχίζουν μετά την 4η δεκαετία της ζωής μας κατά το μάλλον ή ήττον. Τονίζεται, πως η αύξηση του σωματικού βάρους παίζει καθοριστικό ρόλο στην όλη διαδικασία. Όσο πιο στενά, σκληρά ή με ψηλό τακούνι είναι τα παπούτσια, τόσο το πρόβλημα επιδεινώνεται, και το πόδι παίρνει όλο και πιο φαρδύ σχήμα. Το παπούτσι φαίνεται στενότερο, ενώ η κατάσταση συνεχώς επιδεινώνεται, μπαίνοντας πια σε ένα φαύλο κύκλο.

Η εξέλιξη της παθήσεως δεν είναι πάντα συνεχής αλλά μπορεί να διακοπεί αλλάζοντας παπούτσια. Πάντως το κριτήριο του πόνου, είναι καθοριστικό για την χειρουργική αντιμετώπιση της παθήσεως. Η όλη παραμόρφωση δεν πρέπει να αποδοθεί μόνον στα παπούτσια, αλλά, και στην κατασκευή του ποδιού ενώ υπάρχει σίγουρα κληρονομική προδιάθεση.

Το ερώτημα είναι: Τι πρέπει να γίνει και πότε;
Στα αρχικά στάδια η αλλαγή υποδημάτων σε φαρδύτερα, μαλακότερα και με χαμηλό τακούνι είναι αρκετή. Το πεντικιούρ με αφαίρεση των κάλων συμβάλλει σημαντικά στην προσωρινή ανακούφιση από τον πόνο. Ορθοπεδικά βοηθήματα, όπως πέλματα ανυψώσεως της ποδικής καμάρας, ή, πέλματα σιλικόνης και άλλα βοηθήματα ανακουφίζουν για κάποιο διάστημα.

Εφόσον όμως τα ενοχλήματα παραμένουν, η, επιδεινώνονται η χειρουργική αντιμετώπιση είναι επιβεβλημένη. Στην Ελλάδα τα χειρουργεία του άκρου ποδός είναι από τα πλέον παρεξηγημένα. Οι πάσχοντες λαμβάνουν πληροφορίες από  άλλους που έχουν χειρουργηθεί, αλλά το αποτέλεσμα δεν ήταν ικανοποιητικό ή επηρεάζονται από την τραυματική εμπειρία τους λόγω του έντονου πόνου μετά το χειρουργείο. Αυτοί είναι οι κυριότεροι λόγοι που πολλοί διστάζουν να χειρουργηθούν. Έτσι όταν τελικά το αποφασίσουν οι παραμορφώσεις είναι πλέον πολλαπλές.

Εάν το χειρουργείο του άκρου ποδός φαίνεται μικρό ή απλό, μόνο μικρό και απλό δεν είναι. Διότι αφορά αρθρώσεις, από τις οποίες διέρχεται όλο το σωματικό μας βάρος και καθορίζεται η κίνηση μας. Ο χειρουργός πρέπει να έχει καλή γνώση των τύπων των χειρουργείων του άκρου ποδός. Άλλη επέμβαση θα γίνει σε άτομο 30 ετών, άλλη στα 40 και άλλη στο πολύ παραμορφωμένο πόδι, όπου εκτελούνται πλέον συνδυασμοί.

Επιπλέον, παράγων δυσαρέσκειας του πάσχοντος εκτός της εσφαλμένης εκτίμησης του συνολικού προβλήματος από τον χειρουργό είναι η μη ενημέρωση του για τα αποτελέσματα. Δεν είναι δυνατόν ένα παραμελημένο πόδι να ξαναγίνει μετεγχειρητικά εκείνο των είκοσι του χρόνων. Όμως η βελτίωση είναι σαφής και λίαν ικανοποιητική.

Γενικά τα χειρουργεία αντιμετώπισης του βλαισού μεγάλου δακτύλου, δηλαδή του 1ου δακτύλου χωρίζονται σε 4 κατηγορίες:

  1. Απλή εκτομή της εξοπτώσεως (εξογκώματος). Αυτή αντενδείκνυται, καθώς δεν δίδει οριστική λύση και το πόδι συνεχίζει να επιδεινώνεται. Πρέπει να αναφερθεί ότι η συγκεκριμένη αντιμετώπιση είναι από τους λόγους που οι ασθενείς θεωρούν, πως το χειρουργείο τους απέτυχε.
  2. Οστεοτομίες. Εδώ υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία χειρουργικών επεμβάσεων, που η καθεμία έχει δική της ένδειξη και δική της φιλοσοφία.
  3. Αρθροπλαστική. Το συγκεκριμένο χειρουργείο ενδείκνυται όταν υπάρχει βαρεία αρθρίτις και γίνεται αντικατάσταση της αρθρώσεως με άλλη από σιλικόνη, και
  4. Αρθρόδεση της αρθρώσεως.

Όσον αφορά τους κάλους των πελμάτων λόγω της πτώσεως των κεφαλών των μεταταρσίων παλαιότερα συνιθηζετο να γίνεται εκτομή των κεφαλών που είχαν το πρόβλημα. Αυτό αντί βελτιώσεως επιδείνωνε τα προβλήματα στήριξης που είχε ήδη το πόδι. Σήμερα είθισται με μια απλή οστεοτομία, που ονομάζεται Helal να δίδεται οριστική λύση στο πρόβλημα. Η οστεοτομία αυτή είναι πραγματικά εντυπωσιακή οταν ο πάσχων περπατήσει την 2η – 3η μέρα μετά την επέμβαση η απουσία πόνου τον ανακουφίζει. Δέον να αναφερθεί εδώ πως η χειρουργική τομή δεν γίνεται στο πέλμα, που αφήνει ευπάθεια λόγω της ουλής αλλά στο πάνω μέρος του ποδιού.

Όσον αφορά τους κάλους στο 2ο ή στο 5ο δάκτυλο λόγω μεγάλου μήκους, η μερική φαλαγγεκτομή δίδει άριστα αποτελέσματα αντί του ακρωτηριασμού που γινόταν παλαιότερα.

Σοβαρή αιτία που αποτρέπει τους πάσχοντες από το να χειρουργηθούν εγκαίρως, όπως συχνά μας αναφέρουν είναι ο φόβος του πόνου αμέσως μετά το χειρουργείο. Τώρα όμως το πρόβλημα αντιμετωπίζεται επιτυχώς και ο πόνος εξαλείφεται τελείως με τη χορήγηση τοπικών αναισθητικών στα κεντρικότερα νεύρα, που νευρώνουν τον άκρο πόδα. Μετεγχειρητικά το πόδι παραμένει μουδιασμένο αλλά το εντυπωσιακό είναι η ανυπαρξία πόνου. Επίσης, οι μακροχρόνιες ακινητοποιήσεις μετά το χειρουργείο έχουν σχεδόν εξαλειφθεί.

Τελειώνοντας πρέπει να αναφερθώ ξανά με έμφαση στη χρήση μαλακών, άνετων και σχετικά χαμηλοτάκουνων υποδημάτων, ώστε να αποφευχθούν κατά το δυνατόν οι παραμορφώσεις του άκρου ποδός.

Ενώ στην περίπτωση όπου το πρόβλημα παραμένει, καλό είναι η επέμβαση να γίνεται εγκαίρως. Έτσι το αποτέλεσμα είναι πάντα καλύτερο χωρίς να χρειαστούν όλοι εκείνοι οι πολύπλοκοι συνδυασμοί χειρουργικών επεμβάσεων, που απαιτεί το παραμορφωμένο πόδι.

ΕΧΕΤΕ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ?
Το Ιατρείο Αμαρουσίου είναι συμβεβλημένο με όλες τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.
Τηλεφωνήστε στο 210 6838058 για λεπτομέρειες.