Το γόνατο που πρήζεται ξαφνικά, «βαραίνει» και δεν λυγίζει όπως πριν δεν είναι ένα σύμπτωμα που πρέπει να αγνοείται. Το υδράρθρο γόνατος, πότε συμβαίνει, τι σημαίνει και ποια θεραπεία χρειάζεται εξαρτάται από την αιτία που προκάλεσε τη συσσώρευση υγρού μέσα στην άρθρωση. Σε αρκετές περιπτώσεις υποχωρεί με στοχευμένη συντηρητική αγωγή. Σε άλλες, όμως, αποτελεί ένδειξη τραυματισμού, φλεγμονής ή προχωρημένης εκφύλισης που χρειάζεται άμεση ορθοπαιδική εκτίμηση.
Τι είναι το υδράρθρο στο γόνατο
Υδράρθρο ονομάζουμε την αυξημένη ποσότητα αρθρικού υγρού μέσα στην άρθρωση του γόνατος. Το αρθρικό υγρό υπάρχει φυσιολογικά σε μικρή ποσότητα και λειτουργεί ως «λιπαντικό», ώστε οι αρθρικές επιφάνειες να κινούνται ομαλά. Όταν η άρθρωση ερεθιστεί, τραυματιστεί ή φλεγμαίνει, ο οργανισμός μπορεί να παράγει περισσότερο υγρό.
Το αποτέλεσμα είναι ορατό ή αισθητό πρήξιμο γύρω από την επιγονατίδα, αίσθημα τάσης, δυσκαμψία και περιορισμός στην κάμψη ή την πλήρη έκταση. Μερικοί ασθενείς περιγράφουν ότι το γόνατο «δεν τους κρατάει» ή ότι ακούγεται και αισθάνεται σαν να έχει υγρό στο εσωτερικό του.
Υδράρθρο γόνατος: πότε συμβαίνει
Η χρονική εμφάνιση του οιδήματος δίνει χρήσιμες πληροφορίες. Αν το γόνατο πρηστεί μέσα στις πρώτες ώρες μετά από πτώση, στροφή ή αθλητική κάκωση, μπορεί να υπάρχει αιμάρθρωση – αίμα μέσα στην άρθρωση – ή σημαντική κάκωση συνδέσμου, μηνίσκου ή χόνδρου. Το γρήγορο πρήξιμο μετά από τραυματισμό απαιτεί κλινική εξέταση και, όταν ενδείκνυται, απεικονιστικό έλεγχο.
Όταν το υγρό εμφανίζεται σταδιακά, χωρίς σαφή τραυματισμό, συχνότερες αιτίες είναι η οστεοαρθρίτιδα γόνατος, η υπερφόρτιση, μια εκφυλιστική βλάβη μηνίσκου ή φλεγμονώδεις αρθροπάθειες. Σε ασθενείς με αρθρίτιδα, το υδράρθρο συχνά συνοδεύει εξάρσεις πόνου μετά από παρατεταμένη βάδιση, σκάλες ή ορθοστασία.
Λιγότερο συχνά, αλλά με ιδιαίτερη κλινική σημασία, το πρήξιμο μπορεί να οφείλεται σε ουρική αρθρίτιδα, ρευματολογική νόσο ή λοίμωξη της άρθρωσης. Η τελευταία είναι επείγουσα κατάσταση και δεν αντιμετωπίζεται με αναμονή στο σπίτι.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση
Η παρουσία υγρού από μόνη της δεν καθορίζει πάντα τη βαρύτητα του προβλήματος. Υπάρχουν, ωστόσο, συμπτώματα που χρειάζονται άμεση εκτίμηση από ορθοπαιδικό: έντονος πόνος μετά από τραυματισμό, αδυναμία φόρτισης του ποδιού, εμφανής παραμόρφωση, απότομο και μεγάλο πρήξιμο, εμπύρετο ή ρίγος, ερυθρό και θερμό γόνατο, καθώς και έντονη επιδείνωση σε λίγες ώρες.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το γόνατο είναι επώδυνο, ζεστό και πολύ δύσκαμπτο χωρίς προφανή εξήγηση. Η λοίμωξη της άρθρωσης πρέπει να αποκλειστεί άμεσα, επειδή η καθυστέρηση μπορεί να βλάψει τον αρθρικό χόνδρο.
Πώς τίθεται η διάγνωση
Η σωστή θεραπεία ξεκινά από τη σωστή διάγνωση. Η κλινική εξέταση αξιολογεί το εύρος κίνησης, τη σταθερότητα των συνδέσμων, τη θέση του πόνου, την παρουσία συλλογής υγρού και πιθανές ενδείξεις μηνισκικής ή χόνδρινης βλάβης.
Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί να χρειαστούν ακτινογραφίες για την αξιολόγηση οστεοαρθρίτιδας και αξονικής ευθυγράμμισης, μαγνητική τομογραφία για μηνίσκους, συνδέσμους και χόνδρο, ή εξετάσεις αίματος όταν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους ή λοιμώδους αιτίας. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις γίνεται παρακέντηση της άρθρωσης: αφαιρείται υγρό για ανακούφιση και, εφόσον χρειάζεται, αναλύεται για κρυστάλλους, αίμα ή μικρόβια.
Θεραπεία υδραρθρου γόνατος ανάλογα με την αιτία
Η αντιμετώπιση δεν είναι ίδια για κάθε ασθενή. Στην οξεία φάση, η σχετική ανάπαυση, η εφαρμογή πάγου με προστασία του δέρματος, η ανύψωση του σκέλους και η προσωρινή αποφυγή επιβαρυντικών δραστηριοτήτων μπορούν να περιορίσουν το οίδημα. Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να καθορίζεται από ιατρό, ιδιαίτερα σε ασθενείς με καρδιαγγειακά, γαστρεντερικά ή νεφρικά προβλήματα.
Όταν το υδράρθρο συνδέεται με οστεοαρθρίτιδα, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει εξατομικευμένη φυσικοθεραπεία, ενδυνάμωση τετρακεφάλου και γλουτιαίων, έλεγχο βάρους όπου χρειάζεται και τοπικές εγχύσεις σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς. Η έγχυση δεν αποτελεί λύση για κάθε μορφή πόνου ούτε αντικαθιστά τη διερεύνηση μιας οξείας κάκωσης ή λοίμωξης.
Σε περίπτωση ρήξης μηνίσκου, αστάθειας από συνδεσμική κάκωση ή εντοπισμένης χόνδρινης βλάβης, η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, τη δραστηριότητα, τα μηχανικά συμπτώματα και τα ευρήματα της απεικόνισης. Δεν χρειάζεται κάθε εύρημα στη μαγνητική χειρουργείο, αλλά ένα γόνατο που μπλοκάρει, υποτροπιάζει σε πρήξιμο ή περιορίζει ουσιαστικά την καθημερινότητα χρειάζεται στοχευμένη αξιολόγηση.
Στην προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, όταν ο πόνος, η παραμόρφωση και η μειωμένη κινητικότητα επιμένουν παρά τη συντηρητική αγωγή, η εξατομικευμένη αρθροπλαστική γόνατος μπορεί να αποκαταστήσει τη λειτουργικότητα. Η προεγχειρητική τρισδιάστατη σχεδίαση και συστήματα όπως το Medial Pivot επιτρέπουν ακριβέστερο σχεδιασμό με στόχο σταθερότητα και φυσικότερη κίνηση.
Στη Greek Orthopaedic, η αξιολόγηση του υδραρθρου δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση του πρηξίματος. Στόχος είναι να εντοπιστεί η αιτία, να προστατευθεί η άρθρωση και να επιλεγεί η λιγότερο επιβαρυντική λύση που μπορεί να σας επιστρέψει με ασφάλεια στην καθημερινή κίνηση.